Losowka
Wszystkie 100 tematów
Temat 65/100🔬 Nauka / fakt

Przejściowe zjawiska świetlne (TLE): sprites, elves, jets

Przejściowe zjawiska świetlne (TLE — transient luminous events) to krótkie wyładowania optyczne nad chmurami burzowymi, na wysokościach, gdzie klasyczny piorun nie występuje. Tworzą one łącznik między burzami troposferycznymi a jonosferą (zob. #68).

Przejściowe zjawiska świetlne (TLE — transient luminous events) to krótkie wyładowania optyczne nad chmurami burzowymi, na wysokościach, gdzie klasyczny piorun nie występuje. Tworzą one łącznik między burzami troposferycznymi a jonosferą (zob. #68). Do głównych typów należą:

  • Sprites (czerwone wyładowania): rozległe wyładowania w mezosferze, mniej więcej na wysokości ~40–90 km. Bywają wywoływane silnymi dodatnimi wyładowaniami chmura–ziemia (zob. #66).
  • Elves (rozszerzające się pierścienie): szybko rozszerzające się pierścienie świetlne na wysokości około ~90 km, na dolnym skraju jonosfery, wywołane impulsem elektromagnetycznym pioruna.
  • Blue jets (niebieskie wyrzuty): niebieskie wyrzuty skierowane ku górze ze szczytu chmury burzowej do niższej stratosfery.

Zjawiska te są krótkie i wysoko nad burzą, więc ich bezpośrednia obserwacja optyczna z ziemi jest trudna i uzależniona od sprzyjających warunków. Jest to główna motywacja do ich pośredniego wykrywania za pomocą towarzyszących im transientów elektromagnetycznych — Q-burstów (zob. #66, #67).

Słowa kluczowe

transienty ELFQ-burstTLEsprite'yelfywyładowanie dodatnie

Źródła

  • Boccippio1995Boccippio, D. J., et al. (1995). Sprites, ELF Transients, and Positive Ground Strokes. Science, 269(5227), 1088–1091. doi:10.1126/science.269.5227.1088